فیلم سینمایی «غذای نیمروز» تازه‌ترین ساخته مجید مجیدی، با کسب جایزه بهترین فیلم سی‌ویکمین جشنواره بین‌المللی فیلم بوسان کره جنوبی، یکی از مهم‌ترین موفقیت‌های اخیر سینمای ایران را رقم زد. این فیلم که با نگاهی انسانی به فقر، محرومیت و دشواری‌های زندگی در مناطق دورافتاده ایران می‌پردازد، با رأی یکپارچه هیأت داوران به‌عنوان اثر برگزیده این رویداد معرفی شد. موفقیت مجیدی در بوسان، علاوه بر بازتاب بین‌المللی سینمای اجتماعی ایران، مسیر تازه‌ای را برای حضور این فیلم در رقابت‌های اسکار ۲۰۲۷ گشوده است.
به گزارش اطلاعات، سی‌ویکمین دوره جشنواره فیلم بوسان از ۶ تا ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ (۱۵ تا ۲۳ مهر ۱۴۰۵) در کره جنوبی برگزار شد و فیلم «غذای نیمروز» در رقابت با ۱۲ فیلم دیگر توانست جایزه اصلی جشنواره را به‌دست آورد. ریاست هیأت داوران بخش مسابقه بر عهده ژانگ ییمو، فیلمساز سرشناس چینی بود. او اعلام کرد که فیلم مجیدی با اکثریت آرا انتخاب شده‌است و روایت اجتماعی و انسانی این اثر توانسته‌است نظر داوران را با دیدگاه‌ها و پیشینه‌های سینمایی متفاوت جلب کند.
این جایزه مبلغی در حدود ۳۷ هزار دلار دارد و از آنجا که جایزه اصلی بوسان از سال جاری میلادی، مسیری برای احراز شرایط حضور در رقابت اسکار فراهم می‌کند، موفقیت فیلم مجیدی اهمیت دیگری نیز یافته‌است.
«غذای نیمروز» در ادامه کارنامه فیلمسازی مجیدی قرار می‌گیرد که همواره به زندگی انسان‌های معمولی، کودکان، خانواده‌های کم‌برخوردار و موقعیت‌های دشوار اخلاقی توجه می‌کند. مجیدی پیش‌تر با فیلم «بچه‌های آسمان» در سال ۱۹۹۹ نامزد جایزه اسکار بهترین فیلم خارجی‌زبان شده بود؛ اثری که با روایت ساده و عاطفی زندگی دو کودک، به یکی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های سینمای ایران در سطح جهان تبدیل شد.
معلمی که برای نجات مدرسه خطر کرد
داستان «غذای نیمروز» در روستای دورافتاده گوران‌کش و در منطقه‌ای خشک و کم‌برخوردار می‌گذرد. شخصیت اصلی فیلم، داوود سولان، معلمی قراردادی با بازی محمد رحیمی است که در شرایطی دشوار تلاش می‌کند مدرسه را سر پا نگه دارد. با مرگ فرد خیری که هزینه غذای رایگان دانش‌آموزان را تأمین می‌کرد، ادامه این برنامه با مشکل روبرو می‌شود و زندگی کودکان و آینده مدرسه در معرض تهدید قرار می‌گیرد.
داوود برای تأمین هزینه‌ها و حفظ امکان ادامه فعالیت مدرسه، به قاچاق سوخت روی می‌آورد و این تصمیم، او را درگیر موقعیت‌های پیچیده اخلاقی و قانونی می‌کند. فیلم از همین نقطه، پرسشی اساسی را پیش روی مخاطب می‌گذارد: وقتی نهادهای مسئول از تأمین ابتدایی‌ترین نیازهای مردم ناتوانند، انسان برای کمک به دیگران تا کجا می‌تواند پیش برود؟
مجیدی در این فیلم به‌جای ارائه پاسخ‌های ساده و قطعی، شخصیت اصلی را در موقعیت‌هایی قرار می‌دهد که مرز میان درست و نادرست، قانون و عدالت و وظیفه فردی و مسئولیت اجتماعی در آن‌ها روشن نیست. فیلم همچنین گوشه چشمی به محرومیت آموزشی، فقر و دشواری دسترسی کودکان به امکانات اولیه می‌اندازد.
منتقدان جشنواره نیز به نگاه اجتماعی فیلم و پرداختن آن به ساختارهایی توجه کرده‌اند که در تأمین نیازهای اولیه مردم ناکام مانده‌اند. روایت واقع‌گرایانه و تصاویر چشم‌نواز هومن بهمنش، فیلم‌بردار و از نویسندگان اثر، در کنار بازی محمد رحیمی، به شکل‌گیری فضایی کمک کرده‌است که در آن، مسأله غذا فراتر از یک نیاز روزمره و نشانه کرامت انسانی و حق برخورداری از حداقل‌های زندگی معنی می‌شود.
مردم ایران در برابر ظلم تسلیم نمی‌شوند
مجید مجیدی در جریان نمایش فیلم در جشنواره بوسان، اثر خود را به مردم ایران و کودکان جان‌باخته میناب تقدیم کرد. او با اشاره به شرایط جنگی و رنج مردم گفت که ایرانیان در برابر فشارها ایستادگی کرده‌اند و همچنان بر استقلال خود تأکید دارند.
مجیدی در سخنان خود اظهار کرد: مردم ایران در برابر ظلم سر خم نکرده‌اند و همه ویرانی‌ها را خواهند ساخت. او همچنین با اشاره به کودکان میناب، یاد قربانیان جنگ را گرامی داشت و افزود: مردم ایران با وجود دشواری‌ها به مقاومت ادامه می‌دهند.
این کارگردان پس از دریافت جایزه اصلی جشنواره، از ژانگ ییمو، رئیس هیأت داوران، قدردانی کرد و یادآور شد: سینما هنری است که بدون حضور مخاطب زنده نمی‌ماند. سپس با اشاره به معصومیت کودکان میناب و مادر درگذشته‌اش، از نقش و جایگاه مادران در زندگی انسان‌ها یاد کرد و ادامه داد: مادرم چند ماه پیش از آغاز فیلمبرداری از دنیا رفت ولی عشق و دعای او در شکل‌گیری عاطفی فیلم تأثیر داشت.
مجیدی ابراز امیدواری کرد که جهان از جنگ دور شود و آینده‌ای سرشار از صلح، عشق و همبستگی پیش روی انسان‌ها قرار گیرد.
پیام‌های تبریک به کارگردان «بچه‌های آسمان»
محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی با ارسال پیام تبریک، از موضع‌گیری مجید مجیدی در جشنواره بوسان، تقدیر کرد و گفت: فراتر از افتخارآفرینی هنری، آنچه بیش از پیش ارزش این رویداد را دوچندان کرد، موضع‌گیری شجاعانه، هوشمندانه و برخاسته از تعهد ملی جنابعالی بر روی صحنه جهانی بود. یادآوری مقاومت ستودنی و ایستادگی تاریخی ملت بزرگ ایران در برابر فشارهای ظالمانه و بازتاب مظلومیت و در عین حال صلابت این سرزمین، بار دیگر نشان داد که هنرمند اصیل ایرانی، آینه‌دار حقیقت و زبان گویای آرمان‌های ملت خویش است.
وی افزود: تقدیم این جایزه ارزشمند به مردم سرافراز و مقاوم ایران و ادای احترام به مقام والای مادر و یاد شهدای مظلوم، نمادی از پیوند ناگسستنی هنر متعالی با دغدغه‌های اصیل انسانی و میهن‌دوستانه است.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، در پیامی موفقیت مجید مجیدی در جشنواره فیلم بوسان را تبریک گفته و نوشت: دریافت جایزه بهترین فیلم جشنواره بین‌المللی بوسان برای «غذای نیمروز»، خبری مسرت‌بخش برای دوستداران فرهنگ و هنر ایران است. این موفقیت را به جنابعالی و همکارانتان تبریک می‌گویم و خرسندم که کوشش هنری شما بار دیگر در یکی از معتبرترین محافل سینمایی قدر دیده‌است.
وی افزود: یادکرد جنابعالی از کودکان میناب و تظلم‌خواهی برای آنان و هموطنان نجیبمان در جمع سینماگران جهان، اقدامی شایسته سپاس و تقدیر است. کودکان شهید میناب، لامرد، تبریز، تهران و…، افزون بر اندوه جانکاهی که از فقدانشان بر دل ملت ایران نشسته، حقی بر وجدان بشری دارند و آن، حق فراموش‌نشدن است. سخن گفتن از مظلومیت آنان در چنین آوردگاهی، ادای احترام به این حق و یادآور مسئولیتی است که اهل فرهنگ و هنر در برابر رنج انسان و حقیقت روزگار خویش بر عهده دارند.
رائد فریدزاده، رئیس سازمان سینمایی نیز، سینمای مجیدی را برخوردار از اصالت، نجابت و شاعرانگی خواند و بر توانایی این سینما در انتقال مفاهیم انسانی به مخاطبان فراتر از مرزهای جغرافیایی تأکید کرد.
همچنین حامد جعفری، مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی از مجیدی به‌خاطر بازتاب‌دادن فریاد تظلم‌خواهی کودکان میناب و مردم ایران در این رویداد جهانی تشکر کرد. خانه سینما نیز با تبریک این موفقیت یادآور شد: درخشش «غذای نیمروز» بار دیگر نام کشور را در عرصه جهانی مطرح کرد.
از بوسان تا مسیر رقابت اسکار
یکی از مهم‌ترین پیامدهای این موفقیت، فراهم شدن امکان ورود «غذای نیمروز» به مسیر رقابت اسکار ۲۰۲۷ در شاخه بهترین فیلم بین‌المللی است. بر اساس مقررات جدید آکادمی، کسب جایزه اصلی برخی جشنواره‌های معتبر، از جمله بوسان، می‌تواند برای فیلم‌های واجد شرایط، مسیر مستقلی برای ورود به این رقابت فراهم کند.
با این حال، احراز شرایط حضور در اسکار به معنای تضمین نامزدی نهایی نیست و نباید آن را با کسب جایزه اسکار یا انتخاب قطعی فیلم به‌عنوان نماینده رسمی ایران یکسان دانست. اهمیت این اتفاق در آن است که «غذای نیمروز» اکنون فرصت تازه‌ای برای دیده‌شدن در یکی از مهم‌ترین عرصه‌های سینمای جهان به‌دست آورده‌است.
جایزه بوسان برای مجید مجیدی، کارگردانی که پیش‌تر با «بچه‌های آسمان» و «خورشید» تجربه حضور در مسیر اسکار را داشته، فقط یک موفقیت جشنواره‌ای نیست؛ این جایزه بار دیگر توجه‌ها را به سینمایی جلب کرده‌است که از دل زندگی روزمره، محرومیت و رنج انسان‌ها، پرسش‌هایی فراتر از مرزهای ملی مطرح می‌کند. «غذای نیمروز» با روایت معلمی که برای حفظ مدرسه و تأمین غذای کودکان به انتخاب‌هایی دشوار دست می‌زند، یادآور این واقعیت است که گاهی ساده‌ترین نیازهای انسانی، بزرگ‌ترین مسائل اخلاقی و اجتماعی می‌شوند.
شما چه نظری دارید؟